Kamer verdeeld over plannen hoger onderwijs

Volgende week mag minister Plasterk (PvdA) aan de bak, want dan staat de onderwijsbegroting op de agenda van de Tweede Kamer. Maandag 10 december debatteert hij in een notaoverleg al over het hoger onderwijs waarvoor hij onlangs zijn plannen ontvouwde.

Het zou je bijna ontgaan zijn, de strategische agenda voor het hoger onderwijs- en wetenschapsbeleid die minister Plasterk onlangs presenteerde. Aanvankelijk zou de voormalig wetenschapper rond de zomer al met zijn ideeën komen, maar de commissie-Rinnooy Kan, die becijferde dat er ruim een miljard euro nodig zou zijn om het lerarentekort te bestrijden, gooide roet in het eten. Plasterks agenda voor het hoger onderwijs kon pas voltooid worden als dit geld gevonden was. Intussen trokken voornamelijk de perikelen in het voortgezet onderwijs de aandacht: leerlingen die demonstreerden tegen de urennorm en de commissie-Dijsselbloem die een keur aan deskundigen en betrokkenen de afgelopen weken aan de tand heeft gevoeld.
Na veel wikken en wegen heeft Plasterk het geld voor de leraren toch op zijn eigen begroting weten te vinden. Niet tot ieders tevredenheid. ‘Studenten gaan meebetalen aan de leraren,’ zegt SP-Kamerlid Jasper van Dijk, doelend op het feit dat het kabinet van plan is het collegegeld jaarlijks met enkele tientjes te verhogen. ‘Hoe wrang is dat?’
Tijdens de begrotingsbehandeling zal Van Dijk de balans van één jaar Plasterk opmaken. ‘Die valt eigenlijk met de dag negatiever uit,’ aldus de SP’er. Hij wijst op het interview van de bewindsman, afgelopen zaterdag in de Volkskrant: ‘Dat hij overweegt de masterstudies te privatiseren, valt me buitengewoon tegen. De overheid betaalt straks nog drie jaar en het vierde jaar komt voor rekening van de student. Dat heeft niets meer met de kenniseconomie te maken, een slechte ontwikkeling.’
Partijgenoot van de minister en woordvoerder hoger onderwijs Marianne Besselink, laat weten ‘erg tevreden te zijn’ over de koers van Plasterk. ‘Een van zijn belangrijkste speerpunten is kwaliteit, daar kan ik het alleen maar mee eens zijn.’ Maar VVD-Kamerlid Halbe Zijlstra heeft juist in het feit dat de minister in zijn voorstel voor bekostiging van het hoger onderwijs geen kwaliteitsfactoren heeft ingebouwd, aanleiding gezien met een alternatief plan te komen. Daags nadat Plasterk zijn agenda heeft gepresenteerd, treedt Zijlstra naar buiten met de beleidsnotitie Hoe krijgen we het hoger onderwijs naar de top? Het leerrechtenstelsel, nog door de huidige fractieleider Mark Rutte geïntroduceerd toen hij staatssecretaris was, wordt verlaten. Niet dat het geen goed middel is om de kwaliteit van het hoger onderwijs te verbeteren, zo schrijft Zijlstra. Maar bij de VVD zijn ze realistisch genoeg om de politieke werkelijkheid te erkennen.
Het huidige kabinet heeft de leerrechten naar de prullenbak verwezen, tot groot genoegen van een ruime Kamermeerderheid. Nu een aantal randvoorwaarden voor de leerrechten onvoldoende aanwezig zijn, heeft de VVD nu een alternatief bedacht: de kwaliteitsrechten. Kwaliteit moet bij de bekostiging van het hoger onderwijs centraal staan, zo vinden de liberalen. Om dit te bereiken moeten hogescholen en universiteiten op dezelfde wijze gefinancierd worden middels een vaste voet (20 procent), een basiskwaliteitsbekostiging (40 procent) en een diplomabekostiging (40 procent). Plasterks wil een integraal bekostigingssysteem invoeren waarbij de grootste geldstroom (60 procent) afhankelijk is van het aantal studenten dat staat ingeschreven. Een klein deel, slechts 20 procent van de bekostiging, is gerelateerd aan het aantal diploma’s en nog eens 20 procent betreft een instellingsspecifieke onderwijstoeslag. PvdA’er Besselink vindt het juist goed dat Plasterk het zwaartepunt niet legt bij het aantal diploma’s, maar bij het aantal studenten: ‘Daarmee voorkom je dat instellingen het examenniveau omlaag krikken.’ Zijlstra ziet dit anders: ‘Als het geboden onderwijs onvoldoende is, zullen minder studenten de eindtoets succesvol afronden waarmee de instelling minder inkomsten heeft.’
De SP wil helemaal af van de diplomabekostiging en vindt, samen met de VVD, dat kwaliteit bij het door Plasterk voorgestelde systeem een te kleine rol speelt. De PvdA is van mening dat de VVD teveel de nadruk legt op toetsing achteraf. Besselink: ‘Zij zitten meer op repressie, wij kijken naar preventie en willen in het voortraject zorgen dat het onderwijs van voldoende kwaliteit is. Dat moet je niet achteraf willen beoordelen, daar ben ik huiverig voor.’

Verschenen in PM, 6 december 2007

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s