Kaldens kalkoen

Ze zijn er: de rapporten van de twintig ambtelijke werkgroepen die zich de afgelopen maanden hebben gebogen over mogelijke bezuinigingen. Vanwege de val van het kabinet hebben de ambtenaren nog even een sprintje getrokken. Een maand eerder dan gepland (je zou het haast een Haagse noviteit noemen) zijn de twintig rapporten, inclusief alle bijlagen, exact om twaalf uur vanmiddag aan de Kamer aangeboden en online gezet.

Laat ik me even beperken tot werkgroep nummer 18. De groep ambtenaren die onder leiding van directeur Chris Kalden van Staatsbosbeheer het openbaar bestuur onder de loep heeft genomen. Er zijn twee varianten, zo stelt de werkgroep, om de bestuurlijke organisatie op den duur te verbeteren en goedkoper te maken. Eén: we schaffen het middenbestuur, in casu de provincies en waterschappen, af. Het rijk wordt het nieuwe middenbestuur tussen Europa en gemeenten. En twee: het middenbestuur blijft bestaan, gemeenten worden de eerste overheid voor zorg en welzijn en provincies focussen op het ruimtelijk-economisch domein. Inclusief een omvangrijke schaalvergroting naar 100 tot 150 gemeenten en maximaal 8 provincies. De eerste variant levert vanaf 2015 – een dergelijke aanpassing heeft nogal wat voeten in de aarde aangezien er een grondwetswijziging moet plaatsvinden – structureel een besparing van 1,8 miljard euro op. Perspectief nummer twee scheelt op termijn jaarlijks 1,45 miljard.

Dat zijn toch forse bedragen en er zal nog wel wat weerstand komen. Zo neemt het aantal politieke ambtsdragers in beide gevallen fors af: van ruim 13.000 nu tot respectievelijk 1.650 en 5.000. En dat zijn nu juist net de personen die straks de politieke keuzes moeten gaan maken. De uitdrukking over de kalkoen en het kerstdiner doet hier opgeld.

Dat geldt ook voor de organisatie van Den Haag zelf. De club van Kalden heeft wel een bijlage gewijd aan een departementale herindeling, maar van een echt advies is nauwelijks sprake. Nu had ik niet verwacht dat de voormalig SG van LNV zou zeggen dat dat departement wel afgeschaft zou kunnen worden, of dat er een ander concreet voorstel zou liggen hoe Den Haag er in de toekomst uit zou moeten zien. Maar de werkgroep stelt zich nu wel erg voorzichtig op. Er wordt onomwonden gesteld dat de doelstellingen van een herindeling (zoals meer samenwerking, betere politieke regie en flexibiliteit) ‘ook op andere manieren kunnen worden bereikt’. Dat de huidige organisatie van de rijksdienst in dertien ministeries ‘staatkundige continuïteit en politieke verantwoording representeert’, is een ander bezwaar dat wordt aangedragen tegen een herindeling van Den Haag. Kalden doet nog wel een poging een aantal domeinen aan te geven waarop organisatieonderdelen van ministeries herschikt kunnen worden. Het gaat immers niet – ‘nooit’ staat er in het rapport – om het ‘eenvoudig samenvoegen van departementen’, maar om het ‘bijeenbrengen van samenhangende beleidsdomeinen’.

Als we de (concept) verkiezingsprogramma’s mogen geloven wil de politiek met de (her)inrichting van het openbaar bestuur een stuk verder gaan. We gaan dus spannende tijden tegemoet. Ambtelijk Den Haag kan nu even uithijgen, zodat de politiek straks echte keuzes kan maken.

Verschenen op PM.nl, 1 april 2010

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s