Mark de Boer: ‘Openbaarheid kan geen doel op zich zijn’

De Wet openbaarheid van bestuur staat weer eens ter discussie nu gemeenten in toenemende mate oneigenlijke Wobverzoeken krijgen. Ook Rotterdam heeft hiermee te maken. Hoofd concerncommunicatie Mark de Boer juicht anpassingen in de wet om misbruik tegen te gaan dan ook toe. Tegelijkertijd vraagt hij zich af of de Wob nog wel een bijdrage levert aan een breed vertrouwen in de overheid. De Wob concentreert zich nu alleen op een plicht van de overheid, vindt hij, maar die overheid is net zo afhankelijk van de informatie van burgers als andersom.

In verschillende kranten verschenen deze zomer verhalen van gemeenten die massaal oneigenlijke Wobverzoeken ingediend krijgen. De Wet openbaarheid van bestuur zou misbruikt worden, met als doel een geldbedrag op te strijken. Als overheidsorganen niet binnen zes weken reageren op een verzoek tot het openbaar maken van gegevens, kunnen ze volgens de Wet dwangsom een boete opgelegd krijgen die kan oplopen tot 1260 euro. Burgemeester Slinkman van de gemeente Rijnwaarden is helemaal klaar met de ‘onzinverzoeken’ die zijn ambtenaren met grote regelmaat te verwerken krijgen. Hij heeft genoeg van deze ‘pogingen tot flessentrekkerij’ en riep minister Plasterk van Binnenlandse Zaken in augustus per brief op maatregelen te nemen.

Mark de Boer, hoofd concerncommunicatie van Rotterdam, geeft aan dat ook zijn gemeente een flinke lobby voert om misbruik van het systeem tegen te gaan. Hij is er voorstander van dat de Wob wordt losgekoppeld van de Wet dwangsom. Bij de huidige herziening van de Wob zet De Boer echter zijn vraagtekens. Zowel het initiatiefwetsvoorstel van GroenLinks (zie kader) als het eerder dit jaar gepubliceerde rapport Gij zult openbaar maken van de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) gaat uit van een ‘eenzijdig’ volgens De Boer recht op informatie. Alle overheidsinformatie zou openbaar moeten zijn, tenzij er zwaarwegende gronden zijn om iets geheim te houden.

Hoe transparanter de overheid, des te groter is het vertrouwen van de burger in diezelfde overheid, zo is de gedachte. Klinkt logisch toch?
De Boer: ‘Het is een open deur, een redenering die wordt gepropageerd door een groepje van mensen die zich beroepsmatig met de Wob bezighouden. Maar in deze tijd heeft elk individu, elke organisatie en de overheid informatie die voor anderen nodig is om gewoon je werk te doen. Het gaat niet meer om alleen de overheid in een open informatiemaatschappij. Als de vertrouwensband tussen overheid en burger goed is, krijg je vanzelf meer transparantie, over en weer. Misschien is de stelling dus eerder andersom. Bovendien is veel overheidsinformatie onbruikbaar of volstrekt onleesbaar voor niet-professionals. De groep mensen die je met de Wob bedient, is veel te klein.’

U vindt het dus niet nodig burgers het recht op overheidsinformatie te geven?
‘Zoals ik al zei, leidt meer transparantie van overheidszijde niet zonder meer tot meer vertrouwen in de overheid. Het gaat er mijns inziens veel meer om dat burgers en overheid samen iets weten te realiseren. Dat kan op allerlei manieren. In Rotterdam proberen we dat bijvoorbeeld via de stuurgroep Veilig in de Wijk waar de burgemeester, de korpschef en de officier van justitie deel van uitmaken. Zij gaan in gesprek met inwoners en professionals uit een bepaalde wijk, die kunnen aangeven welke problemen bij hen in de buurt spelen. Dan vragen wij wat ze er zelf aan gedaan hebben om het op te lossen. Meestal is dat nog weinig. De vervolgvraag luidt wat we er samen aan gaan doen. Het kan niet zo zijn dat wij problemen van de burger overnemen. Nee, we doen het samen en sluiten een sociaal contract af. Die wederkerigheid werkt, aan openbare nota’s alleen heb je niets als je iets op straat wilt bereiken.’

Wat heeft dit met openbaarheid van informatie te maken?
‘Heel veel! We kunnen de Wob wel wijzigen, maar openbaarheid kan geen doel op zich zijn. Want dan zijn er nog steeds grote groepen mensen die hieraan veel geld proberen te verdienen. Daarmee wordt voorbij gegaan aan de kern. Het gaat in onze samenleving om de vraag hoe overheid en burgers samen de maatschappelijke problemen kunnen aanpakken en vervolgens afspraken maken op welke wijze gegevens over en weer gedeeld worden. De huidige, maar ook de nieuwe Wobvoorstellen gaan uit van een dominante overheid, maar op straat is die dominantie al tijden verdwenen. Wij zijn net zo afhankelijk van de informatie van burgers als andersom.’

+++++++++++

Nieuwe Wob: van gunst tot recht
GroenLinks heeft een initiatiefwetsvoorstel in de maak waarmee de toegang tot overheidsinformatie een recht wordt in plaats van een gunst. Daarnaast pleit de partij voor de komst van een onafhankelijke overheidscommissaris die toezicht houdt op de openbaarheid net zoals in Ierland en Groot-Brittannië het geval is. Ook wil GroenLinks de Wob loskoppelen van de Wet dwangsom. De Raad van State heeft inmiddels een kritisch oordeel geveld over het wetsvoorstel. Kamerlid Linda Voortman is bezig met het formuleren van een antwoord op deze kritiek, waarna ze de definitieve versie van de nieuwe Wob naar de Tweede Kamer stuurt. Ze hoopt dat deze nog dit najaar behandeld kan worden. Mocht de Kamer het voorstel van GroenLinks verwerpen, dan komt minister Plasterk zelf met een wetsvoorstel waarmee hij ‘de mazen in de wet gaat dichten’, zo kondigde hij deze zomer aan na alle commotie rondom het misbruik van de Wob.

Verschenen in PM, 5 september 2013

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s